Djúpavogshreppur
A A

Blábjörg á Berufjarðarströnd friðlýst

Blábjörg á Berufjarðarströnd friðlýst

Blábjörg á Berufjarðarströnd friðlýst

skrifaði 30.11.2012 - 13:11

Síðastliðinn miðvikudag þann 28. nóvember var mikið um dýrðir í Djúpavogshreppi þegar Blábjörg á Berufjarðarströnd voru formlega friðlýst í Löngubúð með staðfestingu umhverfis- og auðlindaráðherra Svandísar Svavarsdóttur. Gauti Jóhannesson sveitarstjóri stýrði athöfninni í Löngubúð eftir að heimamenn og gestir höfðu haft viðkomu á vettvangi hins friðlýsta undir handleiðslu landeigenda.

Auk ráðherra og embættismanna úr ráðuneytinu voru viðstaddir friðlýsingarathöfn þessa fulltrúar frá náttúrufræðistofnun og umhverfisstofnun ásamt landeigendum að Fagrahvammi þeim Auðbergi og Katrínu sem og fulltrúum frá Djúpavogshreppi.  Í ávarpi ráðherra að þessu tilefni kom m.a. fram mikil ánægja með framlag Djúpavogshrepps til umhverfis- og náttúruverndarmála á síðustu árum sem sjá má meðal annars í stefnu sveitarfélagsins í aðalskipulagi 2008 - 2020. Taldi ráðherra að með stefnu þessari hafi Djúpavogshreppur sýnt mikla framsýni og skapað sér jákvæða sérstöðu til framtíðar litið. 

Önnur ávörp fluttu þau Sigrún Ágústdóttir frá umhverfisstofnun, Andrés Skúlason oddviti Djúpavogshrepps, Auðbergur Jónsson landeigandi að Fagrahvammi og síðast en ekki síst lýsti Kristján Jónsson frá náttúrufræðistofnun á skemmtilegan og fræðandi hátt hinum friðlýstu náttúruminjum að Blábjörgum.

Friðlýsingarathöfn þessi tókst í alla staða afskaplega vel og er ljóst að fáir viðburðir í sveitarfélaginu séu einmitt betur til þess fallnir að auglýsa sveitarfélagið með jákvæðum hætti heldur en hér um ræðir.  

Lesendum til upplýsingar bað undirritaður Kristján Jónsson frá NI að senda útdrátt úr erindi því sem hann hélt í Löngubúð á degi friðlýsingar Blábjarga og brást hann góðfúslega við því og er birt hér meðfylgjandi. 

Undirritaður óskar að lokum íbúum Djúpavogshrepps til hamingju með að enn einni perlunni er nú bætt í safn friðlýstra náttúruminja til verndar um framtíð alla. 


Andrés Skúlason
oddviti og form. skipulags- bygginga og umhverfisnefndar


Sjá einnig umfjöllun á heimasíðu umhverfis- og auðlindaráðuneytis.


Úr erindi frá Kristjáni Jónssyni jarðfræðingi hjá Náttúrufræðistofnun:

Blábjörg eru hluti af flikrubergslagi, sem hefur verið kallað Berufjarðartúff. Berufjarðartúffið má rekja upp með fjöllunum til norðausturs frá Blábjörgum og er t.d. áberandi í Berunestindi. Þetta flikruberg myndaðist fyrir 9-10 milljón árum við gjóskuhlaup í miklu sprengigosi. Það er að mestu úr sambræddum líparítvikri, en basaltbergbrot finnast einnig. Vikurinn var það heitur þegar hann lagðist yfir landið að hann bráðnaði saman að hluta og varð að þéttu bergi. Löngu síðar þegar túffið hafði grafist djúpt í jarðlagastaflann ummyndaðist bergið og steindin klórít myndaðist í því, en það er hún sem gefur berginu grænleitan blæ. Enn síðar grófu jöklar ísaldar sig niður í jarðlagastaflann og opnuðu okkur sýn í berggrunninn.

Gjóskuhlaup eins og það sem myndaði Berufjarðartúffið eru hættulegastu fyrirbæri sem myndast geta í eldgosum en í þeim þeytist brennheit gjóska á miklum hraða niður hlíðar eldfjallsins. Í öflugum sprengigosum myndast mikil gjóska sem stígur upp í andrúmsloftið og myndar gosmökk yfir eldstöðinni. Ef gosmökkurinn reynist þyngri en andrúmsloftið fellur hann saman og myndar gjóskuhlaup sem renna eftir yfirborði jarðar. Algengur hraði gjóskuhlaupa er á bilinu 100-150 km/klst og það er því ekki á færi nokkurs manns að koma sér undan slíku. Gjóskuhlaup geta líka myndast við hrun í eldfjöllum og hafa stundum verið nefnd eldský, enda er hitastig þeirra mörg hundruð gráður. Gjóskuhlaup hafa valdið mesta beina manntjóni sem þekkt er samfara eldgosum. Til dæmis varð gjóskuhlaup í eldfjallinu Mt. Pelée á eyjunni Martiník árið 1902 og lagði borgina Saint-Pierre í eyði. Allir íbúar borgarinnar, um 28.000 manns, fórust á tveimur mínútum.

Meiriháttar gjóskuhlaup á Íslandi eru ekki þekkt á nútíma, en í eldri jarðmyndunum er nokkuð um flikruberg. Í Þórsmörk er þykkt flikrubergslag sem myndaðist í meiri háttar gjóskuhlaupi frá Tindfjallajökli fyrir um 54.500 árum. Meiriháttar sprengigos, líkleg til þess að valda miklum gjóskuhlaupum jafnframt því að dreifa miklu magni af gjósku yfir hafið umhverfis Ísland, verða sem betur fer aðeins á tuga eða hundruð þúsunda ára fresti. Rannsóknir á hafsbotnsseti umhverfis landið benda til þess að slíkt hafi gerst 45 sinnum síðustu 6 milljón árin, eða á 130.000 ára fresti að jafnaði.

Í Blábjörgum eru varðveittar merkar upplýsingar um mikilvægt augnablik í jarðsögu Íslands. Þetta er besta heimildin sem við höfum um stórkostlegan atburð. Blábjörg hafa því mikið gildi á svipaðan hátt og handritin sem geyma sögu þjóðarinnar.

Auk þess eru Blábjörg sérlega aðgengilegur staður til að skoða flikruberg og fræðast um gjóskuhlaup.

Kristján Jónasson (eftir ýmsum heimildum)     

 

 

 

 

 



Umhverfis- og auðlindaráðherra Svandís Svavarsdóttir staðfestir friðlýsingu Blábjarga

 

Umhverfisráðherra hrósaði aðalskipulagi sveitarfélagsins í hástert og þeirri stefnu sem 
Djúpavogshreppur heldur þar á lofti er varðar umhverfis- og náttúruvernd. 

 

Kristján Jónsson frá Náttúrufræðistofnun með fróðlegt erindi um flikrubergið á Blábjörgum

 

Oddviti með erindi um næstu skref er varðar friðlýsingar í sveitarfélaginu

 

Sigrún Ágústdóttir frá Umhverfisstofnun flytur ávarp og fer lofsamlegum orðum um sveitarfélagið. 


Landeigandinn að Blábjörgum  læknirinn og stórbóndinn í Fagrahvammi Auðbergur Jónsson flytur skemmtilegt ávarp.


 Landeigendur og fulltrúi sveitarfélagsins skrifa undir f.v. Auðbergur, Katrín og Gauti.



Sigrún Ágústdóttir frá UST með landeigendum við undirskrift 

 

Kristján Jónsson frá NI og Guðríður Þorvarðardóttir sérfræðingur frá umhverfisráðuneytinu.

 

Sigrún Ágústdóttir færir landeigenda gjöf frá Umhverfisstofnun og sveitarfélaginu einnig.

 

Oddviti færir ráðherra gjöf frá Djúpavogshreppi - mynd af Blábjörgum með Búlandstindinn í bakgrunni.